سینما حقیقت 21 آذر 1397 ساعت 18:26 http://www.irandocfest.ir/fa/review/3910/نقدی-مستند-زیر-حکم-کارگردانی-سعید-کشاورز -------------------------------------------------- عنوان : نقدی بر مستند "زیر حکم " به کارگردانی سعید کشاورز -------------------------------------------------- زندان، بیرونش بهتر است یا داخلش؟ متن : یکی از مشکلاتی که همواره مورد توجه فعالان اجتماعی است، وضعیت معیشتی و رفاهی خانواده های زندانیان حین زندانی بودن فرد و البته پس از آزادی اوست. این ماجرا ظاهرا نه هیچ متولی مشخصی دارد، نه برنامه معینی و همین باعث شده این مشکل به یکی از آسیب های مهم اجتماعی بدل شود. "زیرحکم" ساخته سعید کشاورز با نزدیک شدن به یک خانواده درگیر با این مشکل، تلاش کرده تا تصویری واقعی از آنچه در این میانه اتفاق می افتد ارائه دهد؛ نگاهی از درون و از نزدیک ترین فاصله ممکن به آدم های اصلی درگیر ماجرا. خانواده ای پرجمعیت از طبقه فرودست که سرپرستش در زندان است، نان آورش را از دست داده، هیچ سرپناهی ندارد و طبعا با توجه به وضعیت و جایگاه همسر و فرزندان در چنین خانواده هایی، به یکباره ستون های خانواده به لحاظ عاطفی و به ویژه رفاهی و اقتصادی فرومی پاشد. طبعا گناه پدر را نباید پای فرزندان نوشت ولی در این شرایط بحرانی بطور خودکار تمامی اعضای خانواده در معرض آسیب قرار می گیرند. نزدیکی بسیار به شخصیت های اصلی، راحتی آنها جلوی دوربین، همراهی دائمی فیلمساز با شخصیت ها از نکات برجسته فیلم است که توانسته سیر وقایع و رخدادها را در فیلم کنترل کند و همدلی برانگیز باشد. استیصال و ناتوانی شخصیت ها، درگیری ها و تنش های داخل خانواده، بی تابی ها، امیدها و ناامیدی ها و فراز و فرود مسیری که همگی ناچارند طی کنند به روشنی در فیلم دیده و حس می شود. همراهی فیلم با اکثر کاراکترها و کشف دل مشغولی ها، نگرانی ها، بیم و امیدها و گیر و گرفت های درونی شان از طریق همقدمی و یا مصاحبه -که گاه کاملا شکل درددل به خود می گیرد- کمک می کند نگاه همدلانه مخاطب به آنان جلب شود. کاراکترها هم نهایت همکاری را کرده اند که حضورشان صادقانه و تا حد ممکن بی ادا باشد. در واقع، به نظر می آید آدم های ماجرا دیگر چیز زیادی برای از دست دادن ندارند و به این مستند هم به دیده یکی از آخرین راه حل ها و یک کورسوی امید نگاه می کنند. "زیر حکم" توانسته تا حدود زیادی از طریق حضور بی واسطه و نزدیک دوربین در بطن خانواده ای که درگیر بحران است، مشکلات را عریان و صریح به تصویر بکشد و تا مراحل نهایی ماجرا حضور داشته باشد. پایان بندی تکان دهنده و تراژیکِ فیلم، در ذهن می ماند و فیلم، بی آنکه به دام شعارزدگی بیفتد، یک مشکل مغفول و مهم را به شکلی تاثیرگذار، مطرح می کند. حالا سوال کلیدی این است؛ برای یک زندانی و خانواده اش کدام غیرقابل تحمل تر و دردناکتر است؟ داخل زندان یا بیرون آن؟ کیوان کثیریان