۰
پنجشنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۱۲

نقدی بر فیلم مستند « فیلم پارک ملی سیاه کوه » ساخته محسن عباسی سرچشمه

نقدی بر فیلم مستند « فیلم پارک ملی سیاه کوه »  ساخته محسن عباسی سرچشمه
کشور ما ایران به لحاظ ویژگی­های زیست محیطی شرایط منحصر به فردی دارد. پهنای وسیع آن از طرفی آب و هوایی چهارفصل و مناسب جهت زیست انواع گونه­های گیاهی و حیوانی را رقم زده است و از طرف دیگر کار شناخت را دشوار می­کند. از این رو کار مستندسازانی که در زمینه محیط زیست فعالیت می­کنند اهمیت ویژه­ای پیدا می­کند. اهمیت دیگر کار ایشان به ویژه برای کسانی است که دلواپس مسائل زیست محیطی کشورمان هستند. طی چند دهه اخیر کشور ما دچار انواع مشکلات زیست محیطی ناشی از خشکسالی و انواع مداخلات نابجای انسانی شده است. بنابراین چه به ایران شناسی علاقه­مند باشید و چه نگران و یا فعال مسائل زیست محیطی باشید فیلم "پارک ملی سیاه­کوه"، ساخته محسن عباسی سرچشمه تا اندازه زیادی رضایت شما را جلب می­کند. چرا که هرچند به نظر می­رسد این فیلم در پی معرفی یکی از پهنه­های باشکوه سرزمینمان در دل کویر باشد اما با هوشمندی محسن عباسی فیلم حاوی نگاه انتقادی نیز هست و از این حیث نمی توان آن را در زمره فیلم های صرفا مشاهده گر برشمرد.
منطقه سیاه­کوه در مجاورت یکی از وسیع ترین عرصه­های بیابانی کشور قرار گرفته است. اکوسیستم­های متنوعی نظیر بیابان، استپ و نمکزارهای این عرصه را می­توان در تصاویر هوایی فوق­العاده این فیلم دید و از آن لذت برد. این منطقه در سال 1380 به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام و بخشی از آن طی مصوبه شماره 293 شورای عالی محیط زیست در سال 1386 بعنوان "پارک ملی سیاه کوه" به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست پیوست که این فیلم نیز اختصاصا به همین محدوده پرداخته است. این پارک با مساحتی بیش از 80 هزار هکتار در محدوده بین استان های یزد و اصفهان واقع شده است. بخش­های جنوبی این منطقه از نظر تقسیمات سیاسی کشوری در استان یزد و بخش­های شمالی آن در استان اصفهان قرار دارد. پارک ملی سیاه­کوه یکی از بکرترین پارک های ملی کشور بشمار می­رود و با وجود ده‌ها گونه نادر جانوری و گیاهی از جمله ناشناخته‌ترین مناطق حفاظت شده دنیا است که با تلاش ستودنی فیلم ساز به بسیاری از این گونه­ها، با ویژگی های منحصربه فرد زیستی­شان در فیلم پرداخته شده است. برای مثال به کل­ها(از خانواده بزها) می­توان اشاره کرد که با آن نبردهای سهمگین­شان جهت تصاحب جنس ماده به شهرت رسیده­اند. یوزپلنگ­های آسیایی نیز که هر از چندگاهی در دل سیاه­کوه دیده شده­اند، گربه­سان بسیار زیبایی به نام گربه­شنی، گونه های مختلف مارسانان، دم تیغی ایرانی و برخی حیوانات شبرو از جمله گونه­هایی هستند که تصاویرشان با زحمت فراوان فیلم­ساز و تیم همکارش به ثبت رسیده­ است.
زمین به مثابه زیستگاه مشترک انسان، حیوانات و گیاهان همواره موجب شده است که رابطه انسان با محیط زیست (هرچند بکر ودور از دسترس) به طرق مختلف برقرار و ناگسستنی باشد. بر این اساس پارک ملی سیاه­کوه هم از این قاعده مستثنی نیست. در سکانسی بقایای یک پل قدیمی به نام حوض ابریشم را می­بینیم که یادگار گذر کاروانان از منطقه سیاه کوه بوده است. متعاقبا در سکانسی دیگر جاده اردکان – چوپانان را می­بینیم که نشانی دیگر از اهمیت همیشگی این منطقه به مثابه گذرگاهی انسانی از گذشته تا به امروز بوده است. اما صرف گذرگاه بودن به معنای عبور بی تاثیر انسان بر محیط پیرامونش نیست. این تاثیرات قطعا انواع متفاوتی دارند. برای مثال از طرفی محیط بانان با مدیریت منابع آبی در آب انبارها در فصل های گرم و حتی گاهی توزیع دستی علوفه مداخله­ آگاهانه در بهبود شرایط زیستی گونه­های مختلف منطقه دارند و از طرفی دیگر برخی مستقیما دست در تخریب دارند. همانطور که در خلال گفتار فیلم متوجه می­شویم برخی گونه­ها نظیر یوزپلنگ ایرانی ظاهرا منقرض شده­اند و سال هاست گزارشی مبنی بر وجودشان ثبت نشده است. همچنین گونه­های دیگری همچون بالابان(از شاهین سانان) که توسط سودجویان جهت فروش به کشورهای حاشیه خلیج فارس شکار می­شوند در معرض خطر انقراض قرار گرفته­اند. ضعف­های قانونی نیز مزید بر علت بروز چنین حوادثی هستند. برای مثال معدنی بسیار قدیمی در دل سیاه­کوه و در محدوده سبزه چاه قرار دارد که چند بار در سال معدن کاران به بهانه مجوز­های قدیمی بهره­برداری به آنجا آمده و ضمن ایجاد آلودگی­های زیست محیط دست به شکار غیر قانونی نیز می­زنند.
به طور کلی نگاه تیز بین فیلم ساز زمینه آشنایی نسبتا دقیقی از پارک ملی سیاه­کوه و نیز مسائل مرتبط با آن را برای مخاطبان­اش فراهم کرده است. مسائلی نظیر ویژگی­های زیستی انواع گونه­ها، ارتباطشان با زمین و آب و نیز تاثیر عوامل انسانی در زیست این جانوران همه و همه مسائلی هستند که در فیلم به آن­ها پرداخته شده است. از این حیث این فیلم را می­توان فیلمی موفق در حیطه مستندهای زیست محیطی دانست.
 
میعاد نوحه خوان
 
کد مطلب: 3211
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما *